System Design notes

System Design: scalability notes

Tələblərdən capacity hesabına, cache-dən queue və məlumat bölüşdürməsinə qədər qısa sistem dizayn qeydləri.

10 dəq. oxu 4 sentyabr 2026

Əvvəl tələbləri dəqiqləşdir

Dizayna komponent çəkməklə deyil, funksional tələbləri, trafik formasını, gecikmə hədəfini və qəbul edilən məlumat itkisini aydınlaşdırmaqla başla.

  • Oxuma və yazma nisbəti
  • Pik trafik və artım gözləntisi
  • Consistency və availability prioriteti

Capacity və darboğazlar

Təxmini hesablamalar dizaynın hansı hissəsinin əvvəl limitə çatacağını göstərir. Məqsəd mükəmməl rəqəm deyil, qərarları əsaslandıracaq ölçü tapmaqdır.

  • Saniyədə sorğu sayı
  • Gündəlik məlumat artımı
  • Şəbəkə və yaddaş ehtiyacı

Miqyaslama alətləri

Cache, queue, replication və partitioning yalnız həll etdikləri problem aydın olduqda əlavə edilməlidir. Hər biri yeni consistency, əməliyyat və nasazlıq riski yaradır.

Daha çox backend materialı

Digər məqalə, cheat sheet və qeydlərə bax.

Bütün resurslar